మన శరీరంలో ప్రతిరోజూ జరిగే జీవక్రియలను, నిద్ర, మెలకువల సమయాలను నియంత్రించే ఒక అంతర్గత గడియారం ఉంటుంది. దీనిని సర్కాడియన్ రిథమ్ అని పిలుస్తారు. ఈ జీవ గడియార వ్యవస్థలో ఆటంకాలు ఏర్పడటం వల్ల వచ్చే ఒక కొత్త తరహా మానసిక కుంగుబాటునే శాస్త్రవేత్తలు సర్కాడియన్ డిప్రెషన్ గా గుర్తించారు. ఆస్ట్రేలియన్ జెనెటిక్స్ ఆఫ్ డిప్రెషన్ స్టడీ సమాచారం ఆధారంగా సిడ్నీ విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధకులు చేపట్టిన జన్యుపరమైన విశ్లేషణలో, డిప్రెషన్‌తో బాధపడుతున్న ప్రతి నలుగురిలో ఒకరికి ఈ తరహా సమస్య ఉన్నట్లు తేలింది.

Also Read : ఢిల్లీలో డేంజర్ బెల్స్.. వెహికల్స్, బిల్డింగ్స్‌పై కఠిన ఆంక్షలు.. అమలు ఎప్పటి నుంచంటే?

సర్కాడియన్ డిప్రెషన్ అంటే?

సర్కాడియన్ డిప్రెషన్ అనేది శరీర సహజ జీవ గడియారం దెబ్బతినడం వల్ల ఏర్పడే ఒక ప్రత్యేకమైన మానసిక సమస్య. ఇది సాధారణ డిప్రెషన్‌ కంటే భిన్నమైనది. ఈ సమస్య ఉన్నవారిలో రోజంతా తీవ్రమైన అలసట, ఎంతసేపు నిద్రపోయినా తీరని నిద్రలేమి లేదా అమితమైన నిద్ర, రాత్రిపూట చాలా ఆలస్యంగా నిద్రపట్టడం లేదా రాత్రంతా మెలకువగా ఉండటం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా ఉదయం లేవగానే తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి, నీరసం, ఏ పనిపైనా దృష్టి పెట్టలేకపోవడం వంటి సంకేతాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

ఈ డిప్రెషన్ ఎందుకు వస్తుంది?

ఈ మానసిక కుంగుబాటు రావడానికి ప్రధానంగా జన్యుపరమైన కారకాలు, మన ఆధునిక జీవనశైలి మార్పులే ముఖ్య కారణాలు అని నిపుణులు చెబుతున్నారు. మన శరీర నిద్ర-మెలకువ చక్రాన్ని నియంత్రించే జన్యువులలో వచ్చే వైవిధ్యాల వల్ల ఈ సమస్య తలెత్తుతుంది. చిన్నతనంలోనే మానసిక ఒత్తిడికి గురైన వారిలో ఇది ఎక్కువగా కనిపించే అవకాశం ఉంది. నిద్రపోయే సమయాలు ప్రతిరోజూ మారడం, రాత్రివేళల్లో ఎక్కువసేపు విధుల్లో ఉండటం, క్రమం లేని అలవాట్లు శరీరం సహజ సమయాన్ని తలకిందులు చేస్తాయి రాత్రి సమయాల్లో మొబైల్ ఫోన్లు, ల్యాప్‌టాప్‌లు, టీవీల నుంచి వచ్చే ‘బ్లూ లైట్’ వల్ల శరీరంలో నిద్రను ప్రేరేపించే మెలటోనిన్ అనే హార్మోన్ ఉత్పత్తి నిలిచిపోతుంది. పగటిపూట తగినంత సహజమైన ఎండ శరీరానికి సోకకపోవడం వల్ల శరీర జీవక్రియలు మందగించి, సర్కాడియన్ రిథమ్ దెబ్బతింటుంది.

తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు

ఈ సర్కాడియన్ డిప్రెషన్ వల్ల కేవలం మానసిక అసమతుల్యతే కాకుండా శరీరంలో కణజాల వాపు, గుండె సంబంధిత ఆరోగ్య సమస్యలు, నాడీ వ్యవస్థ రుగ్మతలు ఏర్పడే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా తీవ్రమైన ఆందోళన, ఆత్మహత్య ఆలోచనలు వంటి క్లిష్టమైన లక్షణాలు కనిపించే అవకాశం ఉంది. సాధారణ డిప్రెషన్‌కు ఇచ్చే సెరటోనిన్-ఆధారిత యాంటీ డిప్రెసెంట్ ఔషధాలు ఈ సర్కాడియన్ డిప్రెషన్‌పై సరిగా పనిచేయవని, పైగా వాటివల్ల దుష్ప్రభావాలు ఎక్కువయ్యే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

Also Read : పసిడి ప్రియులకు గుడ్‌న్యూస్.. ఒక్కసారిగా దిగొచ్చిన బంగారం, వెండి ధరలు.. అసలు కారణం ఇదే!

బయటపడటం ఎలా?

ఈ ప్రత్యేక తరహా డిప్రెషన్ నుండి బయటపడటానికి సంప్రదాయ ఔషధాల కంటే జీవనశైలి మార్పులు, మెలటోనిన్-లక్షిత చికిత్సలు అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి. ఉదయాన్నే సహజమైన సూర్యరశ్మిలో గడపడం లేదా ప్రత్యేకమైన ప్రకాశవంతమైన కాంతి కింద సమయం గడపడం ద్వారా శరీర జీవ గడియారాన్ని మళ్లీ సరిచేయవచ్చు. వైద్యుల పర్యవేక్షణలో మెలటోనిన్ హార్మోన్ స్థాయిలను క్రమబద్ధీకరించే ఔషధాలను ఉపయోగించడం వల్ల రాత్రి నిద్ర సరిగ్గా పట్టి, మానసిక కుంగుబాటు తగ్గుతుంది. ప్రతిరోజూ రాత్రి ఒకే సమయానికి నిద్రపోవడం మరియు ఉదయాన్నే ఒకే సమయానికి మేల్కొనడం అలవాటు చేసుకోవాలి. వారాంతాల్లో కూడా ఈ నియామాన్ని పాటించాలి. నిద్రపోవడానికి కనీసం ఒక గంట ముందు మొబైల్స్, ల్యాప్‌టాప్‌లు పక్కన పెట్టాలి. పడుకునే గది చీకటిగా, ప్రశాంతంగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. ప్రతిరోజూ ఉదయం పూట వ్యాయామం చేయడం, రాత్రివేళల్లో కేఫీన్, అధిక ఆహారానికి దూరంగా ఉండటం వల్ల శరీర జీవక్రియలు మెరుగవుతాయి.