Trump Ready to End Iran War
Trump Ready to End Iran War

అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య యుద్ధం ముగిసిపోతుందా? ఎనిమిది నెలలుగా ప్రపంచాన్ని టెన్షన్ పెడుతున్న ఈ పోరాటానికి ఇక ఎండ్‌కార్డ్‌ పడబోతుందా? అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేస్తున్న ప్రకటనలు చూస్తుంటే యుద్ధం ముగిసే అవకాశాలు ఓవైపు కనిపిస్తున్నా, ఇరాన్ మాత్రం అంత ఈజీగా వెనక్కి తగ్గేలా కనిపించడం లేదు. యుద్ధాన్ని ఆపాలంటే ముందుగా తమ కండీషన్స్‌కు ఒప్పుకోవాలని అమెరికాకు తెగేసి చెప్తోంది. మరీముఖ్యంగా హెర్మూజ్ జలసంధే టార్గెట్‌గా అగ్రరాజ్యానికి మెలిక పెట్టింది. అమెరికా వాటిని అంగీకరిస్తేనే తదుపరి అడుగులు పడాతయని క్లియర్‌కట్‌గా ఇరాన్ చెప్పింది. మరి ఇరాన్ పెట్టిన
ఆ షరతులేంటి? ట్రంప్ వాటిని ఒప్పుకుంటారా? అసలు ఎనిమిది నెలలుగా జరుగుతున్న ఈ యుద్ధం ఎందుకు ఇంకా ముగియడం లేదు? ఈ వ్యవహారంలో ఇజ్రాయెల్ కోరుకుంటుంది ఏంటి ?

ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి 28న అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ కలిసి ఇరాన్‌పై భారీ సైనిక దాడులు ప్రారంభించాయి. దీంతో నాడు మిడిల్‌ ఈస్ట్‌లో రేగిన జ్వాల ఇప్పటికీ చల్లారలేదు. మొదట్లో కొద్దిరోజుల్లోనే యుద్ధం ముగిసిపోతుందని చాలామంది భావించారు. కానీ పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులకు ఇరాన్ కూడా క్షిపణులు, డ్రోన్లతో ఎదురుదాడులు చేసింది. దీంతో గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. ఆయిల్ సప్లైకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతరాయం ఏర్పడింది. దీంతో ఇది కేవలం మూడు దేశాల మధ్య పోరాటంగా మిగలలేదు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే పెద్ద ఇష్యూగా మారిపోయింది.

ఇక్కడ మనం ఒక విషయం గుర్తించుకోవాలి. అమెరికా దగ్గర అత్యాధునిక యుద్ధ విమానాలు ఉన్నాయి. భారీ నౌకాదళం ఉంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన సైనిక వ్యవస్థలు అగ్రరాజ్యం సొంతం.
అలా అని ఇరాన్ కూడా చిన్న దేశమేమీ కాదు. ఆ దేశానికి క్షిపణులు, డ్రోన్లు, సైనిక స్థావరాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉన్న భౌగోళిక పరిస్థితులను తనకు అడ్వాంటేజ్‌గా మార్చుకునే అవకాశం ఉంది. అందుకే అమెరికా సైనికంగా పైచేయి సాధించినా, ఇరాన్‌పై ఒత్తిడి పెంచినా, యుద్ధాన్ని పూర్తిగా ముగించడం మాత్రం కష్టంగా మారింది. ఒకవైపు దాడులు తగ్గుతున్నా.. మరోవైపు నౌకల రాకపోకలపై ఆంక్షలు కొనసాగుతుండటంతో రెండు దేశాల మధ్య సమస్య ఇప్పటికీ అలాగే మిగిలిపోయింది.

Also Read : పాక్ మాజీ ప్రధాని ఇమ్రాన్ ఖాన్‌కు ఆపరేషన్.. అర్ధరాత్రి ఆస్పత్రికి

ఇలాంటి సమయంలో ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ చేసిన వ్యాఖ్యలు చర్చనీయాంశంగా మారాయి. అమెరికా తమపై మరిన్ని దాడులు చేసినా, ఆర్థిక ఆంక్షలను పెంచినా సమస్య పరిష్కారం కాదని అరాగ్చీ స్పష్టం చేశారు. యుద్ధాన్ని ముగించాలంటే చర్చల ద్వారా ఒక నిర్ణయానికి రావాలని చెప్పారు. అయితే ఆ చర్చలు అమెరికా చెప్పినట్టుగా జరగకూడదని, ఇరాన్ ప్రయోజనాలను కాపాడేలా సాగాలని అంటున్నారు. ఇప్పటికే తమ డిమాండ్లను అమెరికా ముందుంచామని, వాటిపై ఇప్పటికీ తాము వెనక్కి తగ్గలేదని అరాగ్చీ స్పష్టం చేశారు. అంటే చర్చలకు ఇరాన్‌ సిద్ధంగానే ఉంది. కానీ తాను చెప్పిన కండీషన్స్‌కు అంగీకరిస్తేనే అమెరికాతో చర్చలు ఉంటాయని తెగేసి చెప్తోంది.

మరి అమెరికా ముందు ఇరాన్‌ పెట్టిన ప్రధాన డిమాండ్లు ఏంటి? మొదటిది.. యుద్ధాన్ని అన్ని ప్రాంతాల్లో పూర్తిగా ఆపాలి. అంటే ఇరాన్‌పై నేరుగా జరిగే దాడులు మాత్రమే కాదు… ఈ పోరాటంతో సంబంధం ఉన్న ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా దాడులు ఆగాలని పట్టబడుతోంది. రెండోది.. విదేశాల్లో నిలిపివేసిన ఇరాన్ డబ్బు, ఆస్తులను తిరిగి అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి. మూడోది.. ఇరాన్ చమురు అమ్మకాలపై అమెరికా విధించిన ఆంక్షలను ఎత్తివేయాలి. నాలుగోది.. ఇరాన్ పోర్టులపై అమెరికా విధించిన నౌకా దిగ్బంధనాన్ని తొలగించాలి. ఇవన్నీ ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు నేరుగా సంబంధించిన అంశాలు. ఎందుకంటే ఆ దేశానికి చమురు అమ్మకాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం చాలా ముఖ్యం. ఆ ఆదాయానికే అడ్డుకట్ట పడితే ఇరాన్ ఆర్థికంగా తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.

ఇక్కడే మరో ఇంట్రెస్టింగ్‌ పాయింట్‌ కూడా ఉంది. తన డిమాండ్లను అమెరికా అంగీకరిస్తే రెండు రోజుల్లో హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరుస్తామని ప్రామిస్ చేసింది.

అసలు ఈ హోర్ముజ్ జలసంధి ఎందుకంత ముఖ్యమైనది? ప్రపంచంలో చమురు రవాణా జరిగే అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గాల్లో ఇది ఒకటి. పర్షియన్ గల్ఫ్ నుంచి బయటకు వచ్చే చమురు నౌకల్లో చాలా వరకు ఈ మార్గం గుండానే ప్రయాణిస్తాయి. సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, కువైట్, యూఏఈ వంటి గల్ఫ్ దేశాల చమురు ఎగుమతులకు ఈ ప్రాంతం ఎంతో కీలకం. ఇక్కడ నౌకల రాకపోకలు ఆగిపోతే చమురు సరఫరా దెబ్బతింటుంది. సరఫరా తగ్గుతుందనే భయం పెరిగితే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఆ ప్రభావం ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలపై పడుతుంది.
అందుకే హోర్ముజ్ జలసంధిని తన చేతిలో ఉన్న ఒక బలమైన కత్తిలా ఇరాన్‌ ఉపయోగిస్తోంది.

ఇప్పుడు అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ మాటల్లో కూడా కొంత మార్పు కనిపిస్తోంది. ఖతార్ ప్రధానమంత్రితో భేటీ అయిన తర్వాత ఇరాన్‌తో యుద్ధం త్వరలోనే ముగిసే అవకాశాలు ఉన్నాయని ట్రంప్ చెప్పారు.
సైనికపరంగా చూస్తే యుద్ధం దాదాపు ముగిసినట్టేనని అన్నారు. ఇరాన్‌పై మళ్లీ భారీ దాడులు జరిగే అవకాశాలు కూడా తక్కువేనని చెప్పారు.

మరోవైపు అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన కొన్ని షరతులను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కొన్ని ఇరాన్ కండీషన్స్‌ నెరవేర్చలేని విధంగా ఉన్నాయని మార్క్ రూబియో అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. భవిష్యత్తులో ఇరాన్ అణ్వాయుధాలు తయారు చేయకుండా ఉండేలా ఒప్పందం ఉండాలన్నది ట్రంప్ మొదట్నుంచి చెప్పుకొస్తున్న మాట. కానీ ఇరాన్ మాత్రం ముందుగా తమపై ఉన్న ఆంక్షలను క్లియర్‌ చేయాలని డిమాండ్ చేస్తుంది. ఇందువల్లే ఇరుదేశాల చర్చలు ఇప్పటికీ ఓ కొలిక్కి రావడం లేదు.

Also Read : పీట్ హెగ్సెత్‌కు బిగ్ రిలీఫ్.. అభిశంసన ప్రయత్నం విఫలం.. ట్రంప్‌కు ఊరట!

ఇక ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో ఇజ్రాయెల్ పాత్రను కూడా చూడాలి. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని ఇజ్రాయెల్ చాలా కాలంగా తన భద్రతకు ముప్పుగా చూస్తోంది. ఇరాన్ తిరిగి సైనికంగా బలపడితే భవిష్యత్తులో ఇజ్రాయెల్‌కు నష్టమని భయపడుతోంది. అందుకే ఇరాన్‌తో కుదిరే ఒప్పందం చాలా కఠినంగా ఉండాలని ఇజ్రాయెల్ కోరుకుంటోంది. మరోవైపు ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు, ఇరాన్‌పై మరోసారి దాడులు చేయాలని ట్రంప్‌పై ప్రెషర్ పెడుతున్నట్టు వార్తలు వస్తున్నాయి.

ఇదిలాఉంటే అమెరికాతో ప్రస్తుతం ఎలాంటి ప్రత్యక్ష చర్చలు జరగడం లేదని ఇరాన్ జాతీయ భద్రత అధికారి మొహసెన్ రెజాయీ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. తమ షరతులపై అమెరికా నుంచి స్పష్టమైన సమాధానం రావాల్సి ఉందని అంటున్నారు. ఇదంతా చూస్తుంటే చర్చలు సానుకూలంగా సాగుతున్నాయని ట్రంప్‌ చెబుతుంటే, అలాంటిదేమీ ప్రస్తుతం జరగడం లేదని ఇరాన్ కొట్టిపారేస్తోంది.

ఇప్పుడు, ఈ యుద్ధం వల్ల ట్రంప్ ఏం నష్టపోయారో పూర్తిగా చూద్దాం. ఇటీవల జరిగిన మిడ్‌టర్మ్‌ ఎలక్షన్‌లో రిపబ్లికన్ పార్టీకి గట్టి ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. ఎన్నికల ఫలితాలపై ఇరాన్ యుద్ధం, పెరిగిన ఇంధన ధరలు ఎఫెక్ట్ చూపించాయని విశ్లేషకులు సైతం చెప్పుకొచ్చారు. అందుకే ఈ యుద్ధానికి ఇప్పటికైనా ఫుల్‌స్టాప్‌ పెట్టేలా ట్రంప్‌ ఆలోచిస్తున్నారని కథనాలు వస్తున్నాయి.

ఇంతకీ…అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఒప్పందం కుదురుతుందా? ప్రస్తుతం మూడు అంశాలు చాలా కీలకం. మొదటిది.. ఇరాన్‌పై ఉన్న ఆర్థిక ఆంక్షలను అమెరికా ఎంతవరకు తొలగించగలదు? రెండోది.. హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరిచేందుకు ఇరాన్ ఎలాంటి హామీ ఇస్తుంది? మూడోది.. అణు కార్యక్రమంపై వెనక్కి తగ్గేందుకు టెహ్రాన్ అంగీకరిస్తుందా? ఈ మూడు విషయాల్లో పరస్పరం ఒక అవగాహనకు వస్తే యుద్ధం ముగిసే అవకాశాలు పెరుగుతాయి. కానీ ఏ ఒక్క అంశంలోనైనా రెండు దేశాలు వెనక్కి తగ్గకపోతే చర్చలు అర్థంతరంగా నిలిచిపోయే ఛాన్సెస్ ఉంటాయి.

మొత్తానికి ఎనిమిది నెలలుగా కొనసాగుతున్న అమెరికా, ఇరాన్ యుద్ధం ఇప్పుడు కీలకమైన దశకు చేరుకుంది. అమెరికా యుద్ధం ముగిసే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయని చెబుతోంది. ఇరాన్ మాత్రం ముందు మా షరతులను అంగీకరించండి.. ఆ తర్వాతే ముందడుగు వేస్తామని అంటోంది. ఈ రెండు దేశాల మధ్య ఖతార్, పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వ పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే ఇరాన్ పెట్టిన డిమాండ్లకు అమెరికా ఇంకా అంగీకారం తెలపలేదు. అందుకే యుద్ధం ముగిసిపోయిందని చెప్పడానికి వీల్లేదు. మరి ట్రంప్ ఒక అడుగు వెనక్కి వేస్తారా? ఇరాన్ తన షరతుల్లో మార్పులు చేస్తుందా? లేక మరోసారి రెండు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతాయా? ఇప్పుడు ప్రపంచం ఎదురుచూస్తున్న సమాధానం ఇదే.